Marat/Sade

Peter Weiss'ın 1964'te kaleme aldığı bir metindir.
Jean Paul Marat gerçek hayatında suikast sonucu öldürülmüştür. Hayatının son yıllarını akıl hastanesinde geçirmek zorunda kalmış Marquis de Sade akıl hastanesindeki hastalarla bu cinayeti oyunlaştırmak ister (ve işte oyun bundan ibarettir. Sade'ın akıl hastanesindeki hastalara Jean Paul Marat'nın cinayetini sahneletmesi.)
Bizim tiyatrolarımız oynamaya pek cezaret edemedikleri için İzmir, Ankara ve İstanbul daki bazı özel gösterimlerde sergilenmiştir. Çok merak ettiğim bir eser ama yazılı metnini hiç bulamadım. En son gittiğim sahaf bana git tiyatrodan oyun metnini iste dedi sanırım çaresizce bu yola doğru sürükleniyorum. Tavsiyelerinizi bekliyorum.

Acaba "Düşlerin efendisi" filminde ki tiyatro mu diye merak ettim. Bir sonuca ulaşınca buraya yazarsan sevinirim...

Ağzımda Bal Gibi Tatlı Bir Türkü.
Bir İner Bir Çıkarım Bu Yokuşu

Maddeci dünya görüşünü temel alan oyunda, iki karşıt birey, iki karşıt tez, iki karşıt politik tavır izlenir. Metnin yönelimi de bu anlamda bir ikilik taşır: düşünsel yönelimi politik-felsefi tartışmayı getirirken, duygu yönelimi sağlıksızlığı, sapıklığı, çılgınlığı, deliliği, kan dökme tutkusunu, kendinden geçmeyi, mazoşizmi, vb sapmaları vurgular. Bütün bunlar, tarihten alınan malzemenin, tarihsel gerçeklik taşıyan kişi ve olayların, dramatik anlamda estetize edilerek yorumlanmasıyla, oyun içinde oyun ile farklı zaman dilimleri ve farklı olayların ele alınmasıyla bir araya getirilir. Dünyanın toplumsal görünümünü değiştiren bir dönemecin, Fransız Devrimi'nin, bir akıl hastanesinde oyun haline getirilerek sorgulanması da ayrıca etkili bir görünüm sunar. Metnin gözalıcı ustalığı da burada yatar.
Weiss, Sade ve Marat'yı, bireye ve onun sonsuz hayal gücüne inanan, bireysel olanı yücelten ve bireye dayanarak daha iyi bir düzenin kurulacağını savunan düşünce ile her şeyi göze alarak eşitlik ve özgürlüğe dayalı bir toplumsal düzen kurma düşüncesini karşı karşıya getiriyor. Her iki düşünsel yapı da bu düşüncelerin en uç noktalarındaki eylemcileri aracılığıyla sergileniyor. Böylece oyun, ezeli ve günümüzde, belki de her dönemden daha fazla konu edilen temel bir ideolojik karşıtlığı gözler önüne seriyor: birey-toplum. Weiss, bu tükenmez tartışmada taraf tutmak yerine Marksist bir açıdan, eleştirel bir gözle yaklaşıyor konuya. özgürlük ve gerçek demokrasi ideallerinin birleştiği bir toplum özlemi ile bireyin eritilmesine karşı çıkılması çelişkisini tartışmaya sunuyor.

Aslnda "Düşlerin efendisi" filmini izledim ama çok genel hatları ile hatırlıyorum. Marat'ın o film ile aynı zaman diliminde geçtiği kesin çünkü ikisi de Sade ın son hapis yılları ile alakalı ama Marat; Fransız ihtilali, Sade'ın ihtilale bakışı gibi daha genel konular üzerinde duruyor. Film ise daha çok Sade ve düşünceleri(özellikle de cinsellik üzerine olnlar) üzerineydi hatırladığım kadarı ile.

brecht'çiliğin doruklarındandır bana göre ki çok sağlam bir kurguya ve yapıya sahiptir seyirciyi alabildiğine yabancılaştır,düşünmemiz gerektiğinin üzerinde uzunca durur.Seçtiği dönem(fransız devrimi sonrası napolyon döneminde fansız devrimi de sade tarafından sergilenir) etkileri dolayısıyla seyirciyi modern hayat üzerine düşünmeye yorum yapmaya adeta zorlar.Zamanla serbestçe oynar.Setiği karakterler devrimin aşırı uçlarıdır(jean paul marat,jean jaques roux ve tabiiedepsizliğin prensi marki de sade) böylece hiçbiiyle özdeşleşemezsiniz.Ahlak ve onur üzerine uzun tiradlar,katarsisler,deus ex machinalar yoktur saf tartışmalar,kaos ve bir anlam arayan insanlar vardır devrim üzerinden yüzlece konuya değinilir,dokunulur bir yandanda alttan alta bonaparte fransasının hali de gösterilir.Peter brook tarafından hem orijinal oyuna deli gibi sadık kalınıp hem de sinemanın "büyüsünün" beraberce nasıl varolabileceğini gösteren çok sağlam bir filmi de vardır.Orjinal ismi hayvanidir ve ingilizcesi şöyledir:



"The Persecution and Assassination of Jean-Paul Marat as Performed by the Inmates of the Asylum at Charenton Under the Direction of the Marquis de Sade"


almanca yazılmıştır pete weiss tarafından türkiyede çeşitli defalar sahnelenmiş müthiş oyundur kısacası

bir de nasıl izleyebileceğin konusunda tavsiye istemişsin oyununa gitmen zordur tahmin ediyorum böyle az oynanan oyunları yakalamak zor oluyor onun için filmini izlemeni öneririm ki filmi klasik sinema kurgusundan çok teatral özellik taşır peter brook ve sağlam tiyatro geçmişi sağolsun.Zaten filmde oynayanlarda o zamanın londra tiyatrosunda oyunu sergileyen kimselerdir daha sonra patrick mcgee(de sade),glenda jackson(charlotte) ve ian richardson(marat) sağlam sinema kariyeri de yapacaklardır bu film hemen hemen ilk sinema filmleri sayılır


Bu arada bu düşlerin efendisiyle "quills" kastediliyorsa oyunla alakası yoktur de sade ve charenton dışında tabii