Ben uygarlığı eleştiriyorum bu noktada ve sorduğum soruda da belirttim bu eleştirimi. İnsanı saf iyilik kötülük düzleminden değerlendirmediğim için yazıda anlatılmaya çalışılan ilişkiler de benim açımdan bilimsellikten uzak bir girişim. Lakin ilk olarak bonobolar hiç de öyle son derece hiyerarşiden uzak aşmış bilgeliğe sahip canlılar olarak nitelenemezler, erkeklerin hiyerarşi sağlama adına yendikleri erkeklerden olma sütten kesilmemiş yavruları öldürdüğünü görmüştüm neyşınıl cografikde.
İkinci olarak, bugünkü insanlığın toplumsal örgütlenme biçimindeki dengesizliklerden ötürü varolan saldırganlıklarını maymunlara ya da bonobolara bağlayarak açıklamaya çalışmak sosyal darwinizme girer. İnsan ne bonobodur ne şempanze bunu unutmamak gerekir. Vahşi doğada tasarımsal zihni ile ellerini bunun için kullanamayan hayvanların hayatlarını korumak ve sürdürmek adına edindiği adaptasyonlardan hareketle modern insanın davranışlarını açıklamaya çalışmak toplumu laboratuvardaki fare ve peynir deneyi ile açıklamaya benzer.
Ben zaten uygarlığı eleştirirken, ormanlara hepimiz geri dönmeliyiz, teknolojiyi ve yazıyı reddetmeliyiz demiyorum bu artık söz konusu olmadığı gibi,insanın zihinsel yapısı da buna izin vermiyor zaten. Şempanzelerde varolan birtakım davranışlarla erkeğin kadına olan şiddetini karşılaştırıp, daha hoşgörülü ilişkileri bonobolarla ilişkilendirmek insan evrimini şempanzeler ve bonobolar ile bir tutmanın ötesinde aynı süreçte takılmış ve hiç değişmemiş olarak nitelemekle eş anlamlıdır. Yazı allegorilerle farklı bir fikir sunmaya çalışmış ama bence iddiasını desteklemekte kullandığı bilimsel unsurlardan nasibini almamış göründü bana.
Benim eleştirdiğim insanın hayvansal kökenleri de değil zaten, onlar zararsız. Kaldı ki şempanzeye ataerkil tür, bonoboya anaerkil tür demek de bilimsel açıdan bir safsatadan ibaret, böyle bir şey yok çünkü hayvanlarda. Saçmalamış biraz Zeynep hanım.
