Solun müziği neden sadece türkü

Formu belirleyen kültürel değişimler, ihtiyaçlar, ekonomi politik ve sosyal dönüşümlerdir. Bunların hepsi bir bütündür. Benim anlatmaya çalıştığımsa kültürel öğelerin olup biten statik öğeler olmadığı, kültürün dinamik bir kodlar bütünlüğü olduğu noktasıdır.


Türkü formu yüzyıllar içerisinde ait olduğu toplumun sosyal ve kültürel verileriyle özgün şeklini alarak belirli kuralları olan kısmen kalıplaşmış bir türdür. Türküyü türkü yapan asıl öğe halk şiiridir. Denilebilir ki Türküler bestelenmek amacıyla yazılmış şiirsel metinlerdir. Tarihsel süreç içerisinde göz atıldığında ritmin mi önce sözün mü önce geldiği noktasında tartışmalar yapılmıştır aslında. Müzik olgusu şamanistik dönem toplum yapılarında birtakım ayinlerin ve anlatıların ortaya konmasında ortaya çıkmıştır.

Halk şiirinin geçmişten bu yana geçirdiği tarihsel dönüşümlerin bir benzerini türküler de geçirmektedir. Kültürel öğelerin kalıcılığı ve niteliksel başarısı değişim/dönüşüm süreçlerinde toplumsal bilinç ve katılımın geleneği şekillendirmekte ve sahip çıkmakdaki oranına bağlıdır. Dönüşümün dinamiği devrimci özünü koruduğu takdirde her dönüşüm yeni formlar ve yapılar içerisinde kendi özüne sahip çıkacaktır. Bugün bakıldığında otantizm konusunda sizin kadar kötümser değilim. Türkü icra eden son derece yetenekli isimlerin de olduğunu biliyorum. Günümüzde otantizmin sınırları içerisine Özlem özdil, erdal erzincan, tolga sağ, orhan hakalmaz, güler duman, sebahat akkiraz, neşer ertaş, arif sağ, musa eroğlu ve daha adlarını sayamadığımız onlarca yetenekli sanatçı olduğunu biliyoruz. Bunların hepsi farklı türlere de kaysalar zaman zaman, otantik halk türküsünü icra ediyorlar bence. Sizi bilmem ama ben özellikle alevi-bektaşi geleneğinin hala oldukça canlı olduğunu görmekteyim. Alevi olup da türkülerini sevmeyen neredeyse hiçkimse tanımadım şahsen. Özgün müzik, evet, otantik türkü sınırları içine girmez tam anlamıyla; ancak Ahmet Kaya'nın halk müziği dışında olduğunu söylemek mümkün müdür? Peki ya selda bağcanın? Ya edip akbayram'ın? Ya zülfü livaneli'nin? Hatta kardeş türküler, grup çığ, grup kızılırmak gibi önemli gruplar da halkmüziğini otantizmiyle beraber icra ederken yeni formlar ve unsurlar da eklemeye çalışmaktadırlar. Yukarıdaki isimler bu ülkede hala çok ciddi bir dinleyici kitlesi olan isimlerdir sayın Diriliş. Türkü formunu otantik sınırlar içerisinde icra edip etmemek bir tercih meselesidir. Şayet modern batı müziği yada diğer etnik müzik unsurlarıyla başarılı bir sentez yapabiliyorsanız bu yeni formun türküleri yozlaştırdığı yada onları sevdirmediği söylenebilir mi? Biliyorum anlatmaya çalıştığınız bu değil; ancak bu cesur ve nitelikli adımlar sayesinde ben birçok kişinin türküleri ve halk müziğini sevdiğine şahit oldum.







Özgün müzik buram buram Anadolu folklorunun bir ürünüdür sayın Diriliş. Bizzatihi türkü değildir; ancak türkü frmuna son derece yakın çalışmalar da vardır, sadece otantik değildir.Anadolunun yerel folklor unsurlarına ise tümüyle sahiptir.

Bunun nedenleri çoktur; ancak benim gördüğüm hiç de o kadar az olmadığıdır. Arif Sağ bir otoritedir elbette. Ancak, Erdal Erzincan'ın otantik olmadığını söyleyebilir miyiz sizce? Yukarıda pekçok isim saydım mesela. Bu isimlerin hemen hepsi populerdir aslında...

12 eylülün öncelikle kültürü biçtiğini ve yozlaştırdığını kabul ediyorum. Bu konuda inanın birçok muhafazakar araştırmacı da ciddi kaygılar taşımaktadır. Mesela eğitimini aldığım bölüm son derece muhafazakar hocalara sahipti; ancak, özellikle halkbilimcilerin türkü ve halk kültürü noktasındaki donanım ve hassasiyetleri takdire şayandı(hepsi iyi bir bağlama çalıcısı idi mesela)

Bizim asıl üzerinde durmamız gereken olgulardan biri de kentleşme, hatta çarpık kentleşmedir. Arabesk'in asıl kaynağı kent kıyılarındaki ne köylü ne kentli olabilmiş ara formlardır.

Mey kasemi kırdın yere vurdun Tanrım
Zevkimden edip sanki ne buldun Tanrım
Gül renkli şarabım yere döktün tekmil
Zannım budur ki sen de sarhoş oldun Tanrım...

Hayyam...

Merhaba,
Kimi noktalarda size katılıyorum. Ayrıca bir tanımlama vermekten bahsedip sonra da bunu unutmuşum. Konuşmamıza gösterdiğiniz ciddiyete bu biraz ters düştü, lütfen kusuruma bakmayın. Saydığınız isimlerden çoğunda da uyuşuyoruz. Biri hariç. O. Hakalmaz'ı otantik olmayı bırakın bir halk müziği sanatçısı olarak bile düşünemem. En basitinden bir örnek: benim tartışılmaz otorite olarak gördüğüm Arif Sağ bile tutup A. Ekber Çiçeğin Haydar Haydar'ını icra etmemiştir. Ama malum şahıs her yöreden döktürmekte hiç duraksamamıştır. Ortaya çıkan çorba ise, cahil halkımızca çok tutulsa da ancak bir sanat katliamı olmuştur. Sanırım bundan sonraki tartışmamız kim sanatçıdır değildir gibi kısır ve anlamsız bir evreye girmekte. Son olarak, popüler olmak gerçekten sanatsal nitelik taşımak demek olamaz. Hatta bunun tersi bile söylenebilir. Halk müziğimizin otantik yönüyle pek fazla gelişmediğini/geliştirilemediğini belirtmek isterim. Bunu da ben toplumun sürüleştirimesi ile açıklama eğilimindeyim. Ama sizin çok değerli hatırlatmanızı, yani köyden kente göçle oluşan kimlik bocalamasını da mutlaka hesaba katmak gerekir. Görüldüğü üzere sorun, birden çok parametrenin hesaba katılmasını gerektiren siyasal, toplumsal, beşeri ve teknik yönleri olan muazzam bir denklem görünümünde. Bendeniz, ukalalığa ve yanılgılara sürüklenmemek için büyük bir çaba göstermeye çalışarak, naçizane birkaç çıkarsama da daha bulunmak isterim . Bu arada, müzik yeteneğinin aydın ya da ileri görüşlü olmakla doğru orantılı olmadığını, sizin verdiğiniz öreneklere katılarak, mutlaka teslim etmek gerekir. Örneğin, O. Gencebay, her ne kadar ilerici bir görüş sahip ve dünya çapında kabul görmüş bir piyanistimiz tarafından acımasızca ve hiç de hak etmediği tarzda eleştirilmiş olsa da çok büyük bir müzisyendir. Acımasızca eleştiriye uğraması ise, kavram kargaşasının had sahfada olduğu bir ülkede, eksikliklerinden ve cehaletten arınamamış bir toplumun evlatları oluşumuzdandır. Esasen hepimizin hayatı arabesktir! Şimdi gel de Orhan dinleme kardeşim! ) Paylaşımınız için teşekkür ederim. Bugün biraz içkiliyim... ama sonra zevkle devam ederiz. İyi akşamlar,

sagin solun muzikle bi ilgisi var midir ki?? sagciyim ama metal de dinledim,rock da,ozgun de.. simdi klasik muzik ve jazz a dogru kayiorum..belki bi gun de turku dinlerim) evrenseldir muzik

Eğer bir Dava'n varsa mutlaka fedakarlık etmen gereken şeyler olacaktır..

Müzik, herkesin bildiği gibi söylenmek istenilenlere tercüman olan başka bir dil, başka bir boyut. Burada, yaşadığımız topraklarda da insanların söylemek istediklerine hangi yolla tercüman olduğu-olabildiği tartışılıyor. Müzik evrensel olsa da mevzu söylenmek istenilenlere gelince; aradaki fark Nathalie Cordone'nin Comandante Che Guevara yorumu ile İlkay Akkaya'nın Çav Bella yorumunun yerel ve dünya bazındaki etkileri arasındaki fark kadar ince ve derin(!). Yeterince açıklayıcı olmadıysa milliyetçinin Rap(!)'i, emekçi(!)'nin pop'u gibi daha net örnekler verilebilir ama biraz da tartışmaya dönelim.

Başlığa bakınca insan önce bir düşünüyor ama yazıları okuyunca (sağolsunlar) rahatlıyor. Hem türkünün diğer müziklere nazaran bu ülke insanlarına etkisine de değinilmiş; özgün müzik başta olmak üzere diğer müzik türlerinin de söylenilmek istenilenlere, halkın onlara yakınlığı doğrultusunda ne kadar tercüman olabildiğine de.. Felsefesi isyan olan Orhan Gencebay arabeskinden, insanına yakın Anadolu Rock'tan, otantik etkisiyle özgün müziğe, başlı başına bir ekol olan Ahmet Kaya'ya, Selda Bağcan'a, Aşık Mahsuni'ye, Zülfü Livaneli'ye ve sayması zor onca tür ve sanatçı ile dolu bir yelpaze var elimizde. Hal böyleyken başlıktaki gibi sol kesime tercüman müziği sadece türkü ile sınırlamak olmaz. Belki halka samimi ve yakın olduğundan, belki o insanların bir parçası olarak kendisini en iyi anlatan müzik olabileceğinden belki de solcu ve o görüşe yakın diye tabir edilen insanların en çok bu müzik türünü tercih ettiklerinden olsa gerek, genelde türkünün bu yolda en çok kullanılan müzik türü olduğu kabul edilebilir. Ben yine de özgün müzik derim. Çünkü kaynakları, yorumcularının görüşleri, oluştukları mozaikler itibariyle özgün müzik bu konuda(yolda) istenilenleri türküye nazaran daha etkili anlatabilmekte. İnsanda türkününkinden daha farklı etkiyen, çağrışımlar uyandıran özgün müzik, farklı düşünceye bu özelliği ile de daha çok etki yapmakta.

Solun müziği türkümüymüş.Çevremdeki insanlar türkü dinliyolar acaba onlardamı solcu?
gibi komik bir anlamdan çıkan soruya karşılık verilebilecek komik bir soru olsa gerek...

bence bütün müzik türleri solun, solcunun... sağcılar ilahi dinliyor zaten =p

Evet, aslında biz tartışmanın konusunu biraz kaydırdık. Solun dinlediği şeyin ne olduğunu tartıştık ve ben bunun türkü formundan uzak, adı gibi özgün bir form olduğunu savundum. Gerçek türkü formunu ise çok nadir bulabileceğimizi de ekledim.

Yahuu şimdi o formu bulmak için lazım Mahsuniyi yeniden diriltmek be usta Bak Davut Sulari de iyi gderdi ama

Mey kasemi kırdın yere vurdun Tanrım
Zevkimden edip sanki ne buldun Tanrım
Gül renkli şarabım yere döktün tekmil
Zannım budur ki sen de sarhoş oldun Tanrım...

Hayyam...

Evet, otantik formun popularitesinin azalması elbette büyük ölçüde değişen yaşam biçimi ve koşullarıdır. Yakın bir gelecekte müzelik olursa şaşırmamak gerek.

Türkiye'de sol genelde alevi kökenlidir, aleviler de türküyü çok severler. Hatta türkülerle sazlarla falan ibadet ederler.