İntihal

İntihal (TDK: Aşırma), bir kişinin eserinde başka kişilerin ifade, buluş veya düşüncelerini kaynak göstermeksizin kendisine aitmiş gibi kullanması. İntihal bir tür sahtekârlık ve hırsızlıktır.

Başlıca türleri:

Alıntı ifadeler ve fikirler için kaynak göstermemek
Ödünç alınan ifadeleri tırnak içinde yazmamak ve kaynak göstermemek
İntihal bilinçli olarak veya kaza eseri oluşabilir.

"Bırakılan cisimler yere düşer" veya "II. Dünya Savaşı 1945'de sona erdi" gibi cümlelerde kaynak gösterilmemesi intihal sayılmaz. Zira bu tür yaygın bilgileri, gerçekleri içeren cümleleri yazan kişi, bunları bulan, ilk düşünen ve ortaya koyan kişi olduğu izlenimi yaratmaz. Bu türden, yaygın bilgi veya gerçek kabul edilen konularda kaynak göstermemek intihal yaratmaz.

Başkalarına ait fikirler alıntı yapılırken, yeni cümlelerle ifade edilseler bile kaynak gösterilmesi gerekir.

İntihal ciddi bir akademik suçtur. Cezaları öğrencilerin düşük not almasından akademik kariyerin silinmesine kadar değişebilir. Türkiye'de meydana gelen bir intihal olayında İstanbul Üniversitesi Rektörü Kemal Alemdaroğlu, yazdığı bir kitapta intihal yaptığı gerekçesiyle 2003 yılında iki ay meslekten men cezası almış, 2004 yılında ise rektörlükten alınmıştı.

Vikipedi

Ayrıca bakınız;



İntihal

Yrd.Doç.Dr.Yusuf SERENGİL

YÖK Genel Kurulunun başbakanlık müsteşarı ile ilgili olarak Ekim ayında aldığı karar, daha önce de zaman zaman bazı rektör ve profesörlerle ilgili ortaya çıkmış olan intihal tartışmalarını yeniden gündeme getirmiştir. Son yıllarda şahit olduğumuz skandal boyutundaki intihal örneklerine [1] rağmen, bazı üniversite çevrelerinde konuya hala kayıtsız kalındığını görmekteyiz.
İntihal meselesinin, bırakın toplumu, akademik çevrelerde bile yeterince doğru algılanamamış olması, bilim dünyamızın geleceği açısından kaygı verici bir durumdur. Bunun gün geçtikçe artan bir bilim etiği sorunu olup olmadığı konusundaki tartışmaları [2] bir kenara bırakırsak; internet sayesinde yapmanın kolaylaştığı [3], yapılanı tespit etmenin ise zorlaştığı ortadadır.

İntihal İngilizce ‘plagiarism’ teriminin Türkçe karşılığı olup ‘bir çeşit akademik yolsuzluk’ olarak ifade edilir [4] ve şu şekilde tanımlanır: ‘başka birisine ait kelime, ürün veya fikirlerin orijinal kaynağına gerekli şekilde referans verilmeden kullanılması, sanki kendine aitmiş gibi gösterilmesidir’. Aynı kaynakta intihali, sahtekarlıktan veya kopyalama hakkı ihlalinden ayıran özellikler şu şekilde özetlenmiştir;

İntihal bilinçli olarak da (aldatma amaçlı olarak), farkında olmadan da gerçekleşebilir (uygun şekilde veya açık referans verilmemesi sonucu). Bir kitaptan bir materyalin kopyalanması, internetten kopya ve yapıştır yapılması, buna örnek gösterilebilir. Bilimsel sahtekarlığın ise birçok çeşidi olmakla beraber kasıtlı intihali de kapsar. İntihal, eğer kopya hakkı kurallarını çiğniyorsa hukuki bir durum ortaya çıkabilir. Aksi takdirde hukuki bir yönü yoktur ve daha ziyade etik kurallarıyla ilişkili olarak değerlendirilmesi gerekir.

Yıldız Üniversitesi Akademik Etik Kurulu, intihali, Kansu (1994) [5]’ e dayanarak akademik yanıltmanın bir alt başlığı olarak değerlendirmektedir [6].

Purdue Üniversitesi’nin Online Yazı Laboratuarınca (OWL) intihale neden olabilecek fiiller ise şöyle sıralanmıştır [7];

• Yazarken kaynağı çok yakın takip etmek. Yani birebir cümleler kullanmak,

• Yazıyı para ödeyerek veya ödemeyerek, başkasına yazdırmak,

• Atıfta bulunmadan başkalarının fikirlerini kullanmak veya o fikir üzerine kendi fikrini inşa etmek,

• Başka bir kaynaktan bilerek veya farkında olmayarak kopyalama yapmak.

Aynı kaynakta intihal oluşmaması için yapılan öneriler;

• Bir yazıyı yazmaya başlamadan önce, hazırlık safhasında yaptığımız araştırma esnasında, başkalarının fikirlerini not alırken yanlarına işaret koymak,

• Yazım aşamasında orijinal kaynağa bakmadan kendi cümlelerimizi kullanmak, daha sonra orijinal cümlelerle içerik, doğruluk ve yanlışlıkla alınan ifadeler bakımından karşılaştırmak. Değiştirilemeyen veya aynen kalmasını istediğimiz ifadeleri tırnak içine alarak göstermek,

• Bu tip doğrudan alıntılara sık yer vermemek ve dolaylı alıntıları kullanmak. Bunu yaparken de orijinalden farklı kelime ve cümle yapıları kullanmak.

İntihali gizli anımsamayla da karıştırmamak gerekir. İngilizcede crymptomnesia olarak geçen bu terim kişinin farkında olmadan geçmişte okuduğu bir eserden esinlenmesi anlamına geliyor [8].. Buna örnek olarak Nietzsche’nin Thus Spoke Zarathustra kitabındaki bir olay anlatımının yüzyıl önce 1835’ de yayınlanan bir kitaptakiyle kelimesi kelimesine aynı olması verilebilir. Nietzsche’ nin kızkardeşi 11 yaşındayken Nietzsche’nin o kitabı okumuş olduğunu doğrulamıştır [8].

İntihal meselesi sadece akademisyenleri ilgilendiren bir sorun değildir. İnternetin ortaya çıkması ve devasa bir kaynak olarak hizmet etmesi sonucu ödev hazırlayan birçok öğrenci direkt kopyalayıp yapıştırmak suretiyle ödev veya tez hazırlamaktadır. Çok geniş bir kaynak olmasından ötürü öğretmenlerin bu durumu kontrol altına alma olasılığı oldukça zayıftır.

Öğrencilere para karşılığı dönem ödevi hazırlayan internet şirketleri olduğu gibi, intihalle ilgili araştırma yapmak amaçlı kurulmuş internet siteleri ve yazılımlar mevcuttur. Bununla beraber intihal araştırmasında üniversite öğretim üyelerine hizmet amaçlı kurulmuş olan bazı şirketlerin, ödev veya yazı satan şirketlerle ilişkili olabileceği konusunda da birtakım iddialar ortaya atılmıştır [9]. Şu bir gerçek ki bilimsel aldatmada amaç fark edilmemek olduğu için, bu tip durumları ortaya çıkarmak da oldukça zordur. İntihalin günümüzde daha da arttığı yönünde görüşler olmasına karşın [2], bunu kanıtlamak pek mümkün görünmemektedir.

Skandal Boyutunda İntihal Örnekleri

Boston Üniversitesi’nce yapılan bir araştırmaya göre Martin Luther King Jr.’ ın doktora tezinin Tanrı kavramını özetleyen bölümünün üçte biri intihaldir [4].

Senatör Joseph Biden 1988 Demokrat Parti Başkan adaylığından Hukuk Fakültesinde bir dersten intihal yapması nedeniyle başarısız olmuş olmasının ortaya çıkmasıyla, çekilmek zorunda kalmıştır [4].

Alex Haley, Roots romanındaki bazı pasajları, Harold Courlander’ ın The African’ ından aldığını kabul etmiş ve mahkemeye gitmekten 650.000 USD ödemeyi kabul ederek kurtulmuştur [4].

Pulitzer ödülü sahibi D.K.Goodwin 1987 yılında yazmış olduğu The Fitzgeralds and the Kennedies isimli kitabında intihal yaptığının ortaya çıkmasıyla 2002 yılında bu ödülün seçici kurulundaki görevinden ayrılmak zorunda kalmıştır [10].

1973 Eurovizyon Şarkı Yarışmasında İspanya’ yı temsil eden Eres tu isimli parça, 1966’daki yarışmada Yugoslavya’ yı temsil eden şarkıya yönelik intihal içermesine karşın soğuk savaş dönemi politik nedenleriyle diskalifiye edilmekten kurtulmuştur [4].

1922 yapımı Nosferatu filmi Bram Stoker’in Drakula romanının izinsiz adaptasyonu olduğu için mahkemeye verilmiş ve sonucunda filmin kopyaları imha edilmiştir [4].

University of Virginia’da 2002 yılında ortaya çıkan intihal skandalı sonrası 45 öğrenci üniversiteden atılmış, mezun olan 3 kişinin de diploması iptal edilmiştir [11].

Konunun ciddiyetini kavramak için intihal örneklerini yayınlayan sitelere göz gezdirmek yeterli (örn. 12, 13). Bu sitelere göre ABD’de intihal sebebiyle üniversitelerden atılan öğrenci ve öğretim üyesi sayısı yüzlerle ifade edilmektedir. Son yıllarda ülkemizde de bazı intihal olayları kamuoyuna yansımış olmakla beraber [1], yansımayan veya yansıtılmayan örneklerin boyutu konusunda bir tahmin yapmak zor.

Sonuç

Bilim insanı olmak kişilere birtakım sorumluluklar yüklemektedir [14]. Doğruluk ve dürüstlük akademik yaşamın her aşamasında bir bilim insanının taşıması gereken bu sorumlulukların başında gelir, zira halkın gözünde üniversiteler bilimi, öğretim üyeleriyse güveni temsil etmektedir. Bu güvenin sarsılması, halkın pozitif bilimlere karşı inancının kaybolmasına yol açacak, bu da kesinlikle sakıncalı toplumsal sorunları beraberinde getirecektir. Gerici çevrelerin, bu amaçla üniversiteleri halkın gözünden düşürme çabalarının yoğunlaştığı günümüzde, bilim insanlarının attıkları her adıma, söyledikleri her söze ve yazdıkları her cümleye dikkat etmeleri gerekmektedir.

İntihal, bilim etiğine aykırı birçok davranıştan birisidir ve ülkemizde artan yayın sayısına paralel olarak ciddi bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Üniversitelerin bilim etiğini sağlamaya yönelik kurmuş oldukları komisyon ve kurumların işlerlik ve yetkilerinin artırılması kadar, bilim insanı yetiştirme sürecinde bu konuya öncelik ve ağırlık verilmesi yerinde olacaktır.

Kaynaklar
1) Kantarlı, K., 2002. YÖK düzeninde bilimsel etik anlayışı. Üniversite ve Toplum 2/3.

2) Lee, F.R., 2003. Are more people cheating? The New York Times. The New York Times - Breaking News, World News & Multimedia

3) Ryan, J.C.H., 1998. Student pligiarism in an online world. ASEE Prism Magazine, December.

4) Plagiarism - Wikipedia, the free encyclopedia

5) Kansu, E., 1994. Bilimsel yanıltma ve önlenmesi, dünyada ve Türkiye’ de bilim, etik ve üniversite. TÜBA Bilimsel Toplantı Serileri No:1.

6) Akademik Etik Kurulu

7) Welcome to the Purdue University Online Writing Lab (OWL)

8) Cryptomnesia - Wikipedia, the free encyclopedia

9) Young, J.R., 2002. Anti-plagiarism experts raise questions about services with links to sites sellin papers. The Cronicle of Higher Education. Information Technology. The Chronicle: Daily news: 03/12/2002 -- 01

10) CNN News. 5 Mart 2002. CNN.com - Goodwin withdraws from Pulitzer judging - March 5, 2002

11) Young, J.R., 2002. The University of Georgia dismisses 45 students and revokes 3 diplomas as cheating probe concludes. The Cronicle of Higher Education. Information Technology

12) Plagiarism

13) Recent Plagiarism Cases

14) Ortaş, İ., 2002. Bilim, bilim insanı ve bilimsel etik. Üniversite ve Toplum 2/2.

ah bunu bende yapıyorum...
dikkat edicem...

Bunu özellikle yapmanın hırsızlık olduğunu söylemek de terbiyesizliktir
Bkz.Ben

Bir nevi hırsızlık ama bilinçli yaptığımız söylenemez.Araştırma yöntemleri dersi alıyorum ve daha bir çok dersten her hafta sunu hazırlıyorum.ve ben buna çok dikkat ediyorum.Bana kalsa bu kadar etmezdim herhalde ama dikkat edilmesi gereken bir şey kesinlikle.Emeğe saygı...

Bu ciddi bir sorundur da bunu yapan için bence -farkında olmadan yapanlar hariç. Bir yazıyı alıntıladım ve kendimin gibi gösteriyorum. Amacım ya para kazanmak ya takdir edilmek ya da ikisi... yazıyla alakam yok ama. Bana yazıya, hatta hiçbir yazıya değer vermemek gibi geliyor... hep hırsızlığın maddi tarafına bakılıp hırsızlık kınanır (uygarlık tarihinin önemli bir bölümünün temelindeki olmazsa olmaz harç, demiyorum; bunu söylemiyorum hırsızlık için. Bunun yerine hırsızlık kötüdür, diyorum) Yazı hırsızlığında daha çok işin manevi tarafı görülüyor. Ama işte böyle bakarsak bu hırsızlığı yapanlar için çeşitli ruhsal rahatsızlıklar olabileceği gibi, böyle kimseler için dilegelmez şeyler de söylenebilir... bir de işin fırlamalık tarafı var tabii... Bu konu önemli bence. Nasıl bir adlandırma yapılabilir? Ben fikir hırsızlığı başlığını düşünüyordum, intihal daha iyi imiş.

ben farkında olmadan yapıyorum bunu söylim
benim alıntı yaptığım yazılar bellidir hiçbirinde kendim yazmış süsü yok yani

üzerinize alınmayın sn. demett zaten yukarıda belirttim (belirttim herhalde) yanlışlıkla unutulabiliyor tabii ama bence hakkaten hepimiz dikkatli olmalıyız... şu hatırıma geldi şimdi, diyelim adam kendisinin inanmadığı bir şeylerin savunulduğu bir yazıyı önemli bulup getirip koyuyor, altta imza yok. Ve ondan sorumlu tutuluyor, kovuşturuluyor falan... eğlenceli olurdu

Aslından ben olaydan çok, çıkışını -bir insanın intihal yapmasının psikolojik nedenlerini- merak ediyorum.
Uzun yıllardır -çoğunda da kuruluşlarından itibaren- edebiyat-kültür-sanat sitelerindeki eserleri takip ederim. Bu sitelerde sayısız intihal vakıası yaşanmıştır, hatta birkaç site ortaklaşa bir "bilgilendirme havuzu" kurmuş, sitelerinde intihal yapan üyeleri ve üyeliklerini ifşa etmişler ve bir diğer siteye üye olduğunda da aynı suçu işleme olasılığından ötürü mercek altına almışlardı.
Bu sayede olayın biraz daha azaldığını -ama asla bitmediğini- yine de bu uğurda verilen uğraşın da bir çok kalp kırdığını, çetin tartışmaların yaşandığını hatırlarım.
Bir kadın şair(?) bu suçundan ötürü benzer sitelerde eleştirilmiş ve avukat eşi de bu konuyu mahkemeye götüreceğini söylemişti. Davanın sonucunu bilmiyorum.
Aynı kadın şair(?) yıllar sonra bir şarap festivali hasebiyle şiir yarışmasında görülmüş ve jüride olan bir başka şair dostum tarafından bana kadın hakkındaki intihal suçlaması sorulmuştu; bilgi vermek istememiştim, insanın geçmişinin sabıkalı gibi peşinden devam etmesini istememiştim; ama yarışmaya katıldığı eserin çok iyi araştırılmasını da tavsiye etmiştim.
Ama yenice bir olayı başka bir sitede, Türkiyenin en geniş hukuk portalının adminlerinden bir avukatın bir düzyazıyı intihalleyerek, kendine mal etmesi ve ardından da yazı sahibinin bunu fark ederek "Hukukçu da intihal yapar mı?" türü son derece çarpıcı bir durumu ortaya çıkarmasıyla, yaşadık.
Yaşanan tartışmalar akla zarardı, yazının sahibinden özür dilemesini istemesinden tutunuz da, yandaşlarınca topluca aşağılanması, reklam yapmakla ilgi çekmeye çalışmakla tazminat için para istemekle suçlanması çok elemdi.
"Ortalamanın vasati dayanışması"(P.Mağden) orada da kendini göstermişti.
Oysa ki yazı sahibinin tek derdi, emeğinin üzerinden en azından bir hukukçunun bunu yapmasınındaki yurdum halini gözler önüne sermesi ve sağduyuya davet etmesiydi.
Tüm bu örnekler çoğaltılabilir elbette...

Beğenilme, takdir görme, saygı duyulma açlığımız, intihale el uzatmamıza neden olabilir mi?
Olabiliyor demek ki.
İşin en tuhaf yanı banka hortumcuları, devleti dolandıranlar, küçük hırsızlardan vs vb intihal suçunun farklı görülmesi; manevi hırsızlığın hoş görülür olması. "Ne olmuş cağğğnımm iki dize, üç paragraf yürüttüyse" mantığındaki çürüklük.
Oysa fikrî emek de hayli çileli.
Ve hukuksal yaptırımları ciddi boyutta.

Bu hususta herkesin etik yazın alışkanlığını geliştirmesi ve otokontrolünü sağlamasının zorunluluğundan gayrı başka bir çözüm yok sanıyorum.

Ve Demett; sizin eklediğiniz makalelerde kaynak belirtmemeniz aslında biraz daha sakıncalı, takip ettiğim kadarıyla internet arşivlerinde kimi olmayan makaleleri ekliyorsunuz -bu anlamda sizi tebrik ederim, lakin-; buradan sizin kanalınızla internete yayılacak bu metinler de yine kaynaksız olarak yayılacaktır, bu hususa dikkat etmenizi önemle rica ediyorum kendi adıma.

Emege Saygi Derim Baska da Birsey Demem