NÝETZSCHE'DEN SEÇMELER
1-Vicdan, iyi bir þöhret, cehennem; duruma göre polisin bizzat kendisi
2-Dünya var olduðundan bu yana, hiçbir otorite kendisinin eleþtiri konusu
yapýlmasýna istekli görünmemiþtir.
3-Ýnançlar hakikat düþmanlarý olarak, yalanlardan daha tehlikelidir.
4-Pek çok yanlýþ ihtiþamý yeryüzünden yeniden kaldýrmamýz gerekiyor, çünkü bu bizden hak talep eden her þeye karþý haksýzlýktýr! Bizi buna dünyayý olduðundan daha uyumsuz görmemek isteði mecbur ediyor!
5-Geleneðin emretmediði þeylerde ahlak yoktur; ve gelenek yaþamý ne denli az belirlerse, ahlaklýlýk çemberi de o denli küçülür.
6-Gelenek nedir? Bize yararlý olan þeyleri emrettiðinden
dolayý deðil, bize emrettiðinden dolayý itaat ettiðimiz yüksek bir otoritedir.
7-Nedenselliðin anlamý arttýðý ölçüde ahlaklýlýðýn alanýnýn kapsamý daralýr: Çünkü insan gerekli etkileri kavrayýp, bütün rastlantýlardan, ve buna iliþkin sonra olacaklardan ayýrarak (post hoc ) düþünmeyi öðrenince, þimdiye deðin törelerin temeli olarak kabul edilen birçok fantastik nedenselliði tahrip eder.
8-Kendinden hiç söz etmemek çok soylu bir ikiyüzlülüktür.
9-Yasayý öldürdüm, yasa beni, bir cesedin canlý birini korkuttuðu gibi korkutuyor:
10-O halde uygarlýðý baþlatan büyük önermeyi
vurgulayalým: Her gelenek geleneksizlikten daha iyidir.
11-Vahþet, insanoðlunun yaptýðý en eski þenliklerdeki neþe kaynaklarýndan
biridir. Dolayýsýyla tanrýlara dehþet manzarasý sunulunca onlarýn da ferahladýklarý ve neþelendikleri sanýlýr... ve böylece gönüllü acý çekmenin, insanýn kendi seçtiði iþkencenin iyi bir anlamý ve deðeri olduðu düþüncesi yayýlýr dünyaya.
12-Son yeniliklerin gürültüsünden baþka bir þey bulunmayan dünya tarihi denilen þeyin kendisinde, gerçekte bataklýðý hareket ettirmek isteyen çok eski þehitlerin trajedilerinden daha önemli konu yoktur.
13-Hiçbir þey, þu andaki gururumuzu oluþturan insan aklýnýn ve
özgürlük duygusunun bir parçasý kadar pahalýya mal olmamýþtýr.
14-çile çekmenin erdem, ikiyüzlülüðün erdem, intikamýn
erdem, vahþetin erdem, aklýn inkarýnýn erdem, buna karþýn kendini iyi hissetmenin tehlike,öðrenme hýrsýnýn tehdit, barýþýn tehlike, acýmanýn tehlike, merhamet görmenin küfür, iþin küfür, çýlgýnlýðýn tanrýsallýk, deðiþimin ahlaksýzlýk ve bozulma emaresi sayýldýðý çaðda! — Siz bunlarýn hepsinin deðiþtiðini ve insanlýðýn böylece kendi karakterinde yanýlmýþ olmasý gerektiðini mi sanýyorsunuz? Ah siz insan sarraflarý, kendinizi daha iyi tanýyýn!
15-ahlaklýlýk yeni ve daha iyi geleneklerin ortaya çýkmasýna karþý direnir: aptallaþtýrýr.
16-Bütün çaðlarýn insanlarýnýn neyin iyi, neyin kötü, neyin övgüye deðer
ve neyin yergiye layýk olduðunu bildiklerine inandýklarý konusunda bilgeler doðru bir yargýda bulunmuþlardýr. Ama, biz þimdi geçmiþte herhangi bir zamandakinden daha iyi biliyoruz,görüþü, bilgelerin bir önyargýsýdýr.
17-Bir kez yürünmüþ bir yola düþenlerin sayýsý çoktur, hedefe ulaþan az.
18-insan ýrkýnýn eðitimini bugüne kadar sanki gardiyanlar ile
cellatlar yönetmiþ gibi görünüyor!
19-Sevilmiþ olma isteði kendini beðenmiþliklerin en büyüðüdür.
20-Bir insan yoðun ve kýlý kýrk yararak düþündüðü zaman, sadece yüzü deðil gövdesi de çekinceli bir havaya bürünür.
-----------------------------
1-Kiþinin beni anlamasýnýn, hem de zorunlukla anlamasýnýn koþullarý, —bunlarý pek iyi bilirim. Benim yalnýzca içtenliðime, tutkuma dayanabilmek için, düþünsel konularda katýlýk kertesinde dürüst olmasý gerekir kiþinin. Daðlarda yaþamaya, alýþkýn olmasý gerekir— çaðýn siyasetinin ve halklarýn çýkarcýlýklarýnýn sefil gevezeliðini kendi altýnda görmeðe. Aldýrmaz olmuþ olmasý gerekir, hiç sormamasý gerekir, doðruluk yararlý mýdýr diye, bir kötü kader olup çýkar mý diye... Bugün kimsenin sorma yürekliliðini göstermediði sorulara sertliðin verdiði yatkýnlýk; yasaklanmýþ olana yüreklilik; labirente önceden-belirlenmiþlik. Yedi yalnýzlýkta edinilmiþ bir deneyim. Yeni bir müzik için yeni kulaklar. En uzaklar için yeni gözler. Þimdiye dek saðýr kalýnmýþ doðrular için yeni bir vicdan. Ve yüce üslubun iktisat istemi: gücünü, heyecanlanmalarýný derli-toplu tutmak... Kendi kendine saygý; kendi kendine sevgi; kendi kendisi karþýsýnda koþulsuz bir özgürlük...
Ýþte! Bunlardýr benim okurlarým ancak, benim sahici okurlarým, benim önceden belirlenmiþ okurlarým: geri kalan neye yarar ki —geri kalan, insanlýktýr yalnýzca.— Kiþinin, gücüyle, ruhunun yüksekliðiyle, insanlýða tepeden bakmasý gerekir —hor görüþüyle...
2-Ýyi nedir? —Ýnsanda güç duygusunu, güç istemini, gücün kendisini yükselten herþey.
Kötü nedir? —Zayýflýktan doðan herþey.
Mutluluk nedir? —Gücün büyüdüðü duygusu —bir engelin aþýldýðý duygusu.
3-Doygunluk deðil, daha çok güç; genel olarak barýþ deðil, savaþ; erdem deðil, yetenek (Rönesans tarzý erdem, virtü, moralinsiz erdem).
4-Zayýflar, nasibi kýtlar yýkýlýp gitmelidir: bizim insan sevgimizin baþ ilkesi. Ve onlara yýkýlýp gitsinler diye de yardým edilmelidir.
5-Herhangi bir günahtan daha zararlý olan nedir? —Nasibi kýtlara, zayýflara duyulan acýmadan doðan eylem — Hristiyanlýk.
6-ortaya koyduðum sorun, varlýklar sýralamasýnda insanlýðýn yerini ne almalýdýr sorunu deðildir (—insan bir sondur) : sorun, hangi tip insanýn, daha yüksek deðerlidir, yaþamaya daha deðerdir, geleceði daha saðlamdýr diye. yetiþtirilmesi -gerektiði, istenmesi gerektiði sorunudur.
7-Ýnsanlýk, bugün inanýldýðý gibi, daha iyiye ya da daha güçlüye ya da daha yükseðe doðru bir geliþme göstermemektedir, «ilerleme», modern bir düþüncedir yalnýzca, yani, yanlýþ bir düþünce. Bugünün Avrupalýsý, deðerlilik bakýmýndan, Rönesans Avrupalýsýnýn fersah fersah altýnda kalýr; ileriye doðru geliþme, herhangi bir zorunlukla, yükselme, yücelme, güçlenme deðildir hiç de.
8-Bir canlýya, bir türe, bir bireye, içgüdülerini yitirmiþse, kendisine zararlý olaný seçiyor, yeðliyorsa,, yozlaþmýþ derim.
9-Gücün içgüdüsü : güç isteminin eksik olduðu yerde, düþüþ vardýr. Savým, insanlýðýn bütün en üst deðerlerinde bu istemin eksik olduðudur.
10-Kiþi, acýma duyduðunda, gücünden yitirir.
11-Rahip, yaþamýn bu meslekten yoksayýcýsý, yalanlayýcýsý, zehirleyicisi, yüksek bir insan türü sayýldýðý sürece, doðru nedir sorusuna hiçbir yanýt bulunamaz. Hiçin ve olumsuzlamanýn bu bilinçli avukatý, «Hakikat»in sözcüsü yerine konduðunda, doðru zaten tepesi üstüne çevrilmiþtir.
12-Bir tanrýbilimcinin doðru diye duyduðu, yanlýþ olmak zorundadýr: bu bir doðruluk ölçütü neredeyse.
13-Tanrýbilimciliðin etkilerinin yayýldýðý heryerde, deðer yargýsý tepesi üstüne çevrilmiþtir, «doðru» ve «yanlýþ» kavramlarý zorunlu olarak terstir: burada, yaþama en zararlý olana «doðru» denir; onu yükselten, yücelten, evetleyen, haklý ve üstün kýlana da «yanlýþ»... Tanrýbilimciler hükümdarlarýn (ya da halklarýn—) «vicdan»larý yoluyla güce el attýklarý zaman da, temelde hep neyin olup-bittiðinden kuþkumuz olmaz: Son istemi, nihilistik istem, gücü istemektedir...
14-Kant'ýn baþarýsý, salt bir tanrýbilimci baþarýsýdýr: Kant, Luther gibi, Leibniz gibi, kendi baþýna ayakta duramayan Alman dürüstlüðünün yeni bir payandasýydý...
15-Yaþamýmýzýn belirlemediði birþey ona zarar verir.
16-Bir halk, kendi ödevini, genel olarak ödev kavramýyla karýþtýrýnca, batar.
17-Herþeyi, herbir þeyi yanlýþ kavrama içgüdüsü, doðaya aykýrýlýðýn içgüdüleþmesi, Alman décadence'inin felsefe olup çýkmasý — iþte Kant budur! —
18-Bir - iki þüpheciyi, felsefe tarihinin dürüst tipini bir yana ayýrýyorum: geri kalanlarýn, düþünsel dürüstlüðün daha ilk gereklerinden bile haberleri yoktur. Topu, hanýmcýklar gibi davranýrlar, bütün bu büyük gayretkeþler ve hilkat garibeleri —«güzel duygular»ý kanýtlama sayarlar, «dolu yüreði» tanrýlýðýn körüðü sayarlar, kanmayý da doðruluðun ölçütü.
19-Küçümsemeyelim bunu: biz bile, biz özgür tinliler bile «deðerlerin yeniden deðerlendirilmesi »yiz, bütün eski «doðru» - «doðru olmayan» kavramlarýna karþý cisim bulmuþ bir savaþ ilanýyýz, zafer ilanýyýz.
20-Akýllandýk artýk. Her bakýmdan daha alçakgönüllü olduk, insaný artýk «tin»den, «Tanrýsallýk»tan türetmiyoruz. Onu, geri, hayvanlarýn arasýndaki yerine koyduk. En güçlü hayvandýr o bizim için, çünkü en kurnazýdýr: bunun bir sonucudur tinselliði.
|
Normal
