Yüzyılın Kırk Romancısı

Geçenlerde Milliyet'te bir haber okuyorum. Notos, 135 kişilik seçici kuruluyla (pek muhterem eleştirmenler, yazarlar vs) doksan kûsura indirdiği romancı arasından «en iyi» 40 romancıyı seçiyor. Üstelik numaralandırma yaparak, ki diğerinden daha iyidir türü belirsiz seçim parametrelerinde bir de yarışvari bir düzene sokarak. Elbette itirazlar gecikmemiş.
('Sürü müyüz ki sıralamışlar bizi' / Magazin / Milliyet Gazete)

Antoloji okurları az çok bilirler ki «öznellik»ten kaçış neredeyse imkansızdır.
İmdi bu liste hazırlanırken bir romancının eserleri arasında yapılan bir değerlendirme mi, bir dönem romancılığı mı, bir akım seçkisi mi muamma...?
«Amaç» da ikinci bir muamma; Notos'tan Semih Gümüş diyor ki "tarihi bir belge"dir.
Oysa ben edebiyat dünyası içindeki garezlerin, tarafların ve çıkarperestliğin özellikle törpülenmesi için ortaya bir karışık salata kıvamında gönül almaca sunulmaya çalışıldığını düşündüm. (Özellikle 24'ü yaşamayan romancılardan ki bu da yaşayanları ne zor takdir etme yürekliliği olduğunu da göz kırpar cinsten) Buna rağmen 'aman şekerim benden sonra olmaması gereken bilmem kimi görünce utandım' türü jestleşmeler de yaşanmış liste sonrası. Edebiyat tarihine bir yazılı belge, gereç hazırlama amacı güdüldüğünden tümden kuşkuluyum, sadece populist bir kaygu güdülmüş âdeta.

Evet, nesnel kalınması mümkün değil demiştim, hele ki edebî alanda bu beğeni çeşitliliği son derece doğal. Ama kör gözüme minvalinde 'öznellik' de keyif kaçırıcı. Seçilen örneklem kümesi bir bütün oluşturmuyor, tek ortak yanları "romancı" olmaları, ki bu denli hassasiyetli bir konuda bu epeyce hatalı bir parametredir. Tek olumlu yani edebiyat gibi arka sahalara itilmiş bir sanat adına "gündem" oluşturmak ki, has okuru hedef aldığını düşünmüyorum. Mesela 37. sıradan Attila İlhan girmiş ki, nice "tıfıllar" ondan evvel.
Sitede kendi aramızda "ilk kırk" türü bir listeleme yapsak bundan daha adilâne olacağına dair sezgilerim var.

İlk 20:
1.Yaşar Kemal
2.Oğuz Atay
3.Ahmet Hamdi Tanpınar
4.Orhan Pamuk
5.Orhan Kemal
6.Adalet Ağaoğlu
7.Yusuf Atılgan
8.Halit Ziya Uşaklıgil
9.Kemal Tahir
10.Reşat Nuri Güntekin
11.Yakup Kadri Karaosmanoğlu
12.Hasan Ali Toptaş
13.Latife Tekin
14.Sabahattin Ali
15.Selim İleri
16.İhsan Oktay Anar
17.Tahsin Yücel
18.Sevgi Soysal
19.Bilge Karasu
20.Leyla Erbil

Not: İlk kırkı da vermek isterdim ama annemin gazetelerimi anında imha etme gibi bir huyu var. 2 Şubat Milliyet ikinci sayfadan tüm kırk romancıyı fotoğraflarıyla birlikte görebilirsiniz, nette yok.

Yakup Kadri'nin , Reşat Güntekin'in Orhan Kemal'in o kadar aşağılarda olması da şaşırtıcı(tabii kendilerince bir sıralama yaptılarsa)..peki Vedat Türkali sıralamada yer alıyor mu acaba..

Ağzımda Bal Gibi Tatlı Bir Türkü.
Bir İner Bir Çıkarım Bu Yokuşu

bence ilk sırada oğuz atay olmalıydı.
yaşar kemal'de büyük usta ama favorim oğuz atay

Evet Lilith, sıralamada var, kaçıncı anımsamıyorum 20-30 arası olmalı. Ama mesela Tağrık Buğra yok, ya da Mehmet Eroğlu. Onun yerine gayru beladan isimler var. Seçki hangi parametreye göre yapılmış çok belirsiz. Yalnızca öznel beğenilerinize göre size göre kırk romancı denmiş gibi ki, bu da bize bu listenin 135 kişinin beğenisi dışında hiçbir edebî kıstasla seçim yapılmadığına dair ipucu veriyor.
Geçen yıl da sanıyorum en iyi kırk roman diye bir seçki hazırlamıştı Notos, bu tür eyleşlerin populist kaygılar taşıdığını düşünmek olası. Haydi yine karışık bir liste -ya da alfabetik ya da kronolojik- oluşturulsaydı nisbeten anlaşılabilirdi de, devleri böyle okul sırasına sokar gibi sıralamak tuhaf bir hadsizlik.

Sanki öyle denmiş gibi.Tağrık Buğra'nın olmaıyışıda şaşırtıcı, eminim Fakir Baykurt, Hasan Kıfayet, Hasan İzzettin Dinemo'da yoktur..yoktur bu listede.Bence bu liste tamamen popülist..puuuuuuuuu

Ağzımda Bal Gibi Tatlı Bir Türkü.
Bir İner Bir Çıkarım Bu Yokuşu

Hasan İzzettin Dinamo'nun da olmayışı şaşırtıcı evet. Fakirt Bayburt vardı listede. Ah annem ah, ben kızartma yaparken gazetelerin tarihine mi bakacağım dedi bir de çekinmeksizin, tam listeyi verecektim aslında. Gören, bilen varsa iliştiriversin hayrına.
Aslında Anarşits Org olarak kendi listemizi yapsak bundan faideli olacak gibi. Ben bir okuma listesi yayımlamayı düşünüyorum, temel başucu kitapları niteliğinde, toparlayayım açarım bir forum, bakalım kısmet...

annemde öyleydi vakti zamanında
az mı kitaplarımın üzerine çaydanlık tencere koymadı .kaldı ki gazete kalacak evde ..ahh annem ahh..bidenem..

Ağzımda Bal Gibi Tatlı Bir Türkü.
Bir İner Bir Çıkarım Bu Yokuşu

hayır maria sıralama yapalım yapmasını da, ben ayırmam ki;

bence hepsi başta olsun,
yok yok ben başaramam,
ancak dönemsel değerlendirebiliriz..

demekki alayımızın annesi öyle..ama seviyoruz yinede onları

Ağzımda Bal Gibi Tatlı Bir Türkü.
Bir İner Bir Çıkarım Bu Yokuşu

Bence Yusuf Atılgan'ın Aylak Adam Kitabının da değerlendirilmesi gerek..Oğuz Atay'ın Tutunamayanlar kitabı kadar ilgiyi hakediyor..