Nasıl yapmalı-Nikolay Gavriloviç Çernişevski

Nikolay Gavriloviç Çernişevski (1828-1889) bu kitabı 1863 yılında sürgün edildiği Petropavlovsk zindanında 4 ay gibi kısa bir süre içerisinde yazmıştır. Kitap iki ciltten oluşmaktadır. Türü roman olan bu kitapta sınıfsal farklılıklar üzerine değinilmistir. En ilginç olanı ise dönemin önde gelen edebiyatcıları tarafından birbirine aykırı ve uç noktalarda bir çok eleştiri almasıdır.

Çernişevski, Rusyada devrimci gençliğin oluşumunda büyük bir rol oynamıştır. Nasıl Yapmalı adlı romanı (1863) kuşaklar boyunca Rusyada ve öteki ülkelerde devrimcilerin siyasi eğitiminde yardımcı olmuştur. Çernişevskiye, popülistler (Narodnikler), Rus marksistleri ve Lenin büyük değer vermişlerdir. SSCBde, Leninden önce yaşamış filozoflardan en büyüğü kabul edilir. Eserleri, Bolşevik ideoloji için önemli bir kaynak olmuştur.Çernişevski, materyalist görüşlerini, Nasıl Yapmalı adlı eserinde dile getirmiştir. Bu ölümsüz eser, Türkiyede ilk kez, 1972 yılında Yar Yarınları arasında yayınlandı. Büyük ilgi ile karşılanan Nasıl Yapmalıyı Rusça aslından dilimize, 1982 yılında yitirdiğimiz onurlu insan, değerli çevirmen Güneş Bozkaya kazandırdı.


... Çernişevski Nasıl Yapmalı?yı 4 Aralık 1862 ile 4 Nisan 1863 arasını kapsayan dört aylık sürede, Petropavlovsk zindanında yazdı. Ama dört ayda yazılan bu romanın Rus toplum hayatı üzerinde yarattığı sarsıntı öyle büyük oldu ki, Dostoyevski ve Tolstoydan, Kropotkin ve Lenine kadar pek çok yazın ve eylem adamı, kimi yerin dibine batırarak, kimi yücelterek, Nasıl Yapmalı?yı konuştu, tartıştı. Kropotkinin belirttiğine göre Nasıl Yapmalı? dönemin Rus gençliği için bir tür siyasal program niteliğine büründü. Nasıl Yapmalı?nın içeriği son derece kapsamalıdır. Yine de, bu roman neyi anlatıyor? sorusuna yeni insanları anlatıyor denilse bu hem kısa hem de doğru bir yanıt olacaktır.

Alıntıdır

sanırım 15 yaşımdayken okumuştum bu kitabı, yine burda bir yerlerde kısaca değindim sanırım ama hatırlamıyorum. Fakat ayrıca bir konuda yer alacak kadar değerlidir bence..

Çernişevski'nin zindandan dışarıya aktardığı bu kitabın bazı yerlerinin sansüre uğraığı söylenir. kitabı okuyacaklar için söylüyorum eğer arada kopuklukluklar farkederseniz şayet sebebi budur..

Vera'nın rüyaları, kuvvetle muthetemel sosyalizmi anlatıyor..
ve sanıyorum Tolstoy Savaş ve Barış'ı veya başka bir kitabını -ki emin olamıyorum-bu romandan esinlenerek yazmıştır..

sevgilerimle....
laylaylay laaa

Ağzımda Bal Gibi Tatlı Bir Türkü.
Bir İner Bir Çıkarım Bu Yokuşu

" Ne yapmalı " kitabını pek çok kez gördüm ancak okumak kısmet olmadı .
Benim okuduğum sosyalist edebiyat içerisinde hatırladıklarım "Kızıl Kayalar" , " Çelik Böyle Sertleşti 1-2 " , "Darağacı" ve "Seni Halk Adına Ölüme Mahkum Ediyorum" ...

Kızıl kayalar, çok güzel bir kitaptı gerketen..
Berk nasıl yapmalı yı okumanı tavsiye ederim..

Ağzımda Bal Gibi Tatlı Bir Türkü.
Bir İner Bir Çıkarım Bu Yokuşu

Nasıl yapmalı?'nın ilk cildini okuma fırsatım oldu ancak ikincisini bitiremedim yine de Çernişevski'i ve kitabı hakkında bir şeyler söyleyebileceğimi düşünüyorum.

Çernişevski'nin kitabına bir eleştiri olarak "Yeraltından notlar" kitabının Dostoyevski tarafından yazıldığını İletişim yayınevinin Orhan Pamuk'a önsöz yazdırmasından öğreniyoruz. bu bilgi iki kitabı da değerlendirmemde bana yol gösterici oldu.

bu iki kitabı karşı karşıya getirdiğimizde "insan"a dair kökten farklı iki görüşle karşı karşıya geliyoruz. Çernişevskinin kahramanlarının arzuladıkları ve yaşama geçirdikleri yaşam gerçekten mantıklı insanların ama sanki saf mantıklarıyla hareket eden insanların dünyasıdır. en güç sorunların içinden çıkmasını becerirler. Dsotoyevskinin insanı iste açıkça "insan"dır. ben ve sen ve sizlersiniz. bundan dolayı da yeraltından notlar bir ayna gibidir. orada kendimizi seyredebiliriz. belki Çernişevskide de ideallerimizi bulur bazılarımız.

Sosyalizmi istemek elbet de son derece insani'dir. ama insanın adalet isteğinden doğan bu düşünce, sosyalist toplum düşüncesinin gittikçe insanın ruhunu baskı altına alan ve ona uygun olmayan bir hayale dönüşme tehlikesi hep önümüzde ve sanki bu tehlike zaten ortaya çıkmış gibi. elbet de insan ruhunu baskı altına alacak olan Sosyalizm değildir ama sosyalizme kattığımız ve pek yerinde olmayacak olan insan hakkındaki fikirlerimiz olacaktır.

belli fikirlerden yola çıkıp sistemli bir düşünce ürettiğimizde hep tehlikelerle karşı karşıyayızdır. bu sefer anlamaya çalıştıığımız gerçekliği sistemimize boyun eğdirmek tehlikesi vardır. bundan dolayı da belli bir kaç düşünceden yola çıkarak tüm tarihi ve insanlığı anlamaya çalışmak karmakarışık olan gerçekliği hep çarpıtmak durumunda kalacaktır.

örneğin solcu arkadaşlarımın sıkıca savundukları eğer sosyalist topluma kavuşursak (ya da daha ileri bir aşama olarak algılanan Kominist topluma) ahlaki sorunlar da ortadan kalkacaktır yaklaşımı beni hep şaşırtmıştır. böyle bir iddia öylesine büyüktür ki çünkü tüm tarihi ve geleceği bilebileceği gibi bir iddiayı da kendiyle taşır. diğer taraftan insan tarafından gerçekleştirilen her yapıp-etmenin yargılanabileceği ve doğru mu yanlış mı kararının verilebileceği iddiasını da kendiyle taşır. sanırm bu iddialar Nasıl Yapmalı'da satır aralarından çıkarılabilir.

bugün başımıza gelenlerin çoğundan kapitalizmin sorumlu olduğunu aslında hepimiz biliyoruz. bunu sadece belli görüşe sahip olanlar değil tam karşıtları da biliyor. ama değerlendirmelerimiz hiç bir zaman çok basitçe veriler üzerinden olmuyor. zaten buradan da başlıyor işin ne kadar karmaşık olduğu.

yorumlarımı gereğinden fazla uzattım. Nasıl yapmalıyı okuduktan sonra Yeraltından Notlar'ı okumanın istediğimiz ideallere ulaşmakta bize daha geniş bir perspektif sunacağını düşündüğümü bellirtmeliyim.

sezai koyunbakan