David Lynch

detays · 05-02-2007, 20:37

Doğum Tarihi : 20 Ocak 1946
Doğum Yeri : Missoula, Montana, USA

David Lynch 1946, Montana doğumludur. Babası Orman Hizmetleri'nde çalışan bir bilim adamı annesi ise ev hanımıdır. David Lynch'in kimi filmlerinde çocukluğunun geçtiği tarzda küçük kasabalara ("Mavi Kadife" veya "İkiz Tepeler" ) rastlamak mümkündür. Yönetmenin çocukluk yılları ile ilgili ilginç bir ayrıntıysa , annesinin ona asla boyama kitapları vermemesidir. Bu tutumuyla annesinin onu kurtardığını düşünen Lynch, boyama kitaplarının yaratıcılığı öldürdüğü fikrindedir. Sanata resim nedeniyle ilgi duymaya başlayan yönetmenin, en çok etkilendiğini söylediği iki ressam, Edward Hopper ve Francis Bacon'dır.

1963-1965 yılları arasında Wasgington'da ki Cocoran Sanat Okulu ve Boston Müzesi Sanat Okulu'nda resim eğitimi almış ve 1965 yılında ise resimle uğraşmak amacıyla Avrupa'ya doğru yola çıkmıştır. Amacı Salzburg'da ekspresyonist ressam Oskar Kokoschka'nın yanında resim eğitimi almaktır. Ancak Avrupa'da geçecek 3 yıllık bir dönem planlayan Lynch, Paris'e ve Atina'ya gidip 15 gün içerisinde Amerikaya geri dönmüştür. Avrupa'da kalmamasının sebebini, "yapmak istediğim tarzda işler için orada hiçbir esin kaynağı yoktu' şeklinde açıklamıştır.

Virginia'nın Alexandria kasabasında çeşitli işler deneyen ancak hiçbirinde tutunamayan Lynch, en sonunda Pensilvanya'da ki Güzel Sanatlar Akademisi'ne yazılmış ve de akademide ki günleri Lynch tarzının oluşmasında büyük rol oynamıştır. Bu dönemde yaşadığı evin bulunduğu bölge de son derece ilginç bir atmosfere sahipmiş. "Kaldığım ev bir morgun karşı sokağındaydı. Hemen yanındaysa küçük bir lokanta vardı. Bu bölgenin yansıttığı harika bir ruh hali vardı. Fabrikalar, duman, küçük lokantalar, demiryolları, görebilceğiniz en garip karakterler ve en karanlık geceler. İnsanların yüzlerine kazınmış hikayeleri vardır. Morg'dan hamburgerciye doğru giderken son derece güçlü imgelerle karşılaşırdım; yara bantlarıyla tutturulmuş perdeler, kırık pencereleri kapatmak için tıkıştırılmış bez parçaları..."

Lynch akademideki günlerinde ilginç şeyler icat etmekten de geri kalmamıştır. Bunlardan bir tanesi elektrikli bir bilardo masası. Diğeri ise daktiloya dönüşebilen, mekanik kadınlardan oluşan seridir.

1967 yılı ise David Lynch için çok önemlidir. Akademiden mezun olan yönetmen, ilk kısa filmini çekme imkanı bulmuştur. Bu " Six Figures Getting Sick" adında ve 1 dakika uzunluğunda olan bir animasyondur. Film sadece kafası yanmakta olan bir grup insanın yanma görüntülerinden oluşmaktadır. Bu film Pensilvanya Güzel Sanatlar Akademisi'nden bir ödül kazanmıştır.

Ayrıca yönetmen aynı yıl ilk evliliğini gerçekleştirmiştir. Margaret Reavey ile olan erken evliliği ve oturmakta olduğu bölgenin şiddet dolu atmosferi nedeniyle yaşadığı korku ve paronaya Lynch'in "Eraserhead" i çekerken ki bir numaralı esin kaynağı olduğu söylenmektedir.
1968 yılında çektiği "The Alphabet" ile Amerikan Film Enstitüsü'nden para ödülü kazanan Lynch, böylece bir sonraki kısa filmi " The Grandmother" içinde bütçe bulmuştur.
Eşi ve kızı Jeniffer ile Los Angles'a yerleşen Lynch Amerikan Film Enstitüsü'nün ileri sinema programına kaydolmuş ve bir yandan da ilk uzun metrajlı filmi "Eraserhead"in senaryosu üzerinde çalışmaya başlamıştır. Yönetmen, 1974 yılında çektiği dördüncü kısa filmi " The Amputee" ile deneysel sinemaya yönelik ilgisini sürdürmüş ayrıca aynı yıl içinde ilk eşinden de ayrılmıştır.

1977 yılında gösterime giren, "Eraserhead" David Lynch'in ilk dönem kısa filmlerindeki temalar ve görsel tarzın bir nev'i genişletilmiş versiyonudur. Aile ve arkadaşlıklardan toplanan 10 bin dolarla çekilen film deneysel sinema denildiğinde ilk akla gelen örneklerden birisidir.
"Eraserhead" her ne kadar fazla sayıda izleyiciye ulaşmasa da dikkat çekmeyi başarmış ve akabinde David Lynch'e daha büyük bir proje için teklif gelmiştir. Mel Brooks, yürütücü yapımcılığını üstlendiği "Fil Adam"ı yönetmesi için Lynch'i uygun bulmuştur. Bu teklifi değerlendiren yönetmen, kendi tarzından fazla uzaklaşmadan, benzerine az rastlanır bir duyarlılıkla John Merrick'in gerçek hayat hikayesini sinemaya aktarmıştır. "Fil Adam" ile En İyi Yönetmen dalında Oscar'a aday gösterilen yönetmene daha sonra iki bilimkurgu filmi önerilmiştir. "Yıldız Savaşları" serisinin üçüncü bölümü olan "Jedi'nin Dönüşü" nü geri çeviren yönetmen, Frank Herbert uyarlaması "Dune" un üçüncü uzun metrajlı filmi olmasında karar kılmıştır. Yapımcıların istekleri, kitabın hayranlarının beklentileri arasında sıkışan Lynch, tam bir başarıya imza atamamıştır. David Lynch'in bir sonraki filmi en kişisel filmi olarak nitelendirdiği "Mavi Kadife" oldu. Etrafında yoğun tartışmalar koparılan film, çoğu eleştirmence postmodernist sinemanın başyapıtı ilan edilmiş ve akademi David Lynch'i ikinci kez En İyi Yönetmen dalında Oscar'a aday göstermiştir.

Yönetmenin 90'lı yıllara girişiyse iki büyük başarıyla birlikte olmuştur. Pembe dizi mantığını makaraya alan, televizyon tarihinin görüp görebileceği en iyi ve en garip dizilerden birisi olan "İkiz Tepeler" yayın hayatına başlamış ve dizi gösterildiği tüm ülkelerde olay yaratmıştır. Artık David Lynch dünyanın en ünlü yönetmenlerinden birisi olmuştur. Ayrıca aynı yıl yönetmenin beşinci uzun metrajlı filmi olan "Vahşi Duygular" da Cannes'ta Altın Palmiye kazanmıştır.

"İkiz Tepeler"in yayından kaldırılması sonrası Lynch, "İkiz Tepeler: Ateş Benimle Yürür"ü yönetmiştir. 5 yıllık bir aradan sonraçektiği ve yeni bir kuşağı, kendisine hayran bıraktığı "Kayıp Otoban" 1997'de gelmiştir. Seks, şiddet ve rahatsız edici imgelerden uzak; ama son derece Lynchvari bir film olan "The Straight Story(1999) yoğun ilgi toplamıştır. Ve son olarak 2001 yılında adından bolca söz ettiren "Mulholland Drive"ı çeken yönetmen Cannes Film Festivali'nde En İyi Yönetmen ödülünü Joel Coen ile paylaşmıştır.

FiLMOGRAFi

2001: Mulholland Drive
1999: The Straight Story
1997: Lost Highway / Kayıp Otoban
1995: Lumière et compagnie / Lumière and Company
1993: Hotel Room - TV Dizisi
1992: On the Air - TV Dizisi
1992: Twin Peaks: Fire Walk with Me
1990: Industrial Symphony No. 1: The Dream of the Broken Hearted (TV)
1990: American Chronicles - TV Dizisi
1990: Wild at Heart
1990: Twin Peaks / İkiz Tepeler - TV Dizisi
1989: The Cowboy and the Frenchman
1988: Les Français vus par...(TV)
1986: Blue Velvet / Mavi Kedife
1984: Dune
1980: The Elephant Man
1977: Eraserhead
1974: The Amputee
1970: The Grandmother
1968: The Alphabet
1966: Six Figures Getting Sick

ÖDÜLLER

2001: Cannes Film Festival - Best Director - Mulholland Drive
2000: Robert Festival - Robert - Best American Film (Bedste amerikanske film) - The Straight Story
2000: Bodil Best American Film (Bedste amerikanske film) - The Straight Story
1999: European Film Awards - Five Continents Award - The Straight Story
1999: San Diego Film Critics Society Awards - SDFCS Award Best Director - The Straight Story
1991: American Film Institute, USA - Franklin J. Schaffner Award
1990: Cannes Film Festival - Golden Palm - Wild at Heart
1987: National Society of Film Critics Awards - NSFC Award Best Director - Blue Velvet
1987: Boston Society of Film Critics Awards - BSFC Award Best Director - Blue Velvet
1987: Avoriaz Fantastic Film Festival - Grand Prize - Blue Velvet
1986: Catalonian International Film Festival, Sitges, Spain - Caixa de Catalunya Best Film - Blue Velvet
1986: Los Angeles Film Critics Association Awards - LAFCA Award Best Director - Blue Velvet
1982: French Syndicate of Cinema Critics - Critics Award Best Foreign Film - The Elephant Man
1982: César Awards, France - César Best Foreign Film (Meilleur film étranger)- The Elephant Man
1981: Avoriaz Fantastic Film Festival - Grand Prize - The Elephant Man

HattoriHanzO · #1 (**permalink**) 05-02-2007, 21:25

formda oldumu ortaya sinema tarihine geçecek filmler yapan yönetmen favori filmlerim cannes tan altın palmiye alan Wild at heart ve Mavi kadife

aşağıda ise izlediğim filmlerini yazdım izlediğim her filmini iyiki izlemişim dediğim yönetmenlerden

2001: Mulholland Drive
1999: The Straight Story
1997: Lost Highway / Kayıp Otoban

1990: Wild at Heart

1986: Blue Velvet / Mavi Kedife
1984: Dune
1980: The Elephant Man

detays · #2 (**permalink**) 05-02-2007, 21:32

Valla tarikat kursa irek girip tapacağım insanlardan biri.
Hatta David LYNCH'ye insan demek hata..

İlk uzun metraj EraserHead hala bir çok otorite tarafından gizli kalmış bir başyapıt olarak kabul edilir.
Keza öyle bir filmki ya nefret edersiniz yada aşık olursunuz o filme.

Ama kendisinin usta bir yönetmen olduğunun kanıtı DUNE filmidir.
Ve yine Elephant Man'de biraz kendi tarzının dışına çıkmasına rağmen ( kısaca izleyip anlaşılır tek filmi diyebiliriz.

) yine mükemmel bir eser ortaya çıkarmıştı.

En son gelecek olan Inland Empire filmi için ise şimdiden şahane yorumlar gelmeye başlamış. Birde son filmi nerede ise 3 saat sürüyormuş.
Yani 3 saatlik düşle gerçek arasında bir şölen bizi bekliyor.
Tabi Türkiye'de vizyona girerse..

kaos · #3 (**permalink**) 29-09-2009, 19:34

senaryo tekniği insan zihnine oyun oynatır. öyleki aslında gelişen olayları lynch bakışacısından bakarsanız herşey durulaşır yada eğer kendi dünyanızdaki dogrulara göre bi film yaparsanız o film david lynch sineması kategorisine konur muhtemelen. lynch'in doğruları var ve filmlerini bu çatı altında yapıyor. lost highway, mulholland drive, blue velvet ve elephantman izlenmesi gereken harika filmleridir.

eco · #4 (**permalink**) 05-10-2009, 00:26

blue velvet...