Denis Diderot

kaos · 27-09-2009, 10:59

Denis Diderot (5 Ekim, 1713 - 31 Temmuz, 1784), Fransız yazar ve filozoftu.

Fransa'nın Champagne ilinin Langres kasabasında doğan Diderot, Aydınlanma Çağı'nın en önemli kişiliklerinden biri ve ünlü Ansiklopedi'nin (1772) baş editörüydü. Onun önderliğinde Aydınlanma döneminde Batı Avrupa'da ülkeler arasında çekişmeler olsa da bilgi akışı yeni aydınların toplumlara kazandırılmasını sağlamıştır. Ansiklopedi'nin 8-18 ciltleri, 1-7 ciltlerindeki bilgiler üzerine kiliseden aldığı tepki ile yasadışı olarak olarak basılmış, Filozofça Düşünceler isimli yapıtı da mahkeme kararınca yakılmıştır.

Edebiyat alanında da birçok katkısı bulunan Diderot'nun başlıca özelliği romanları şekil ve içeriğinin yanı sıra, felsefi olarak da incelemesiydi. Romantizm akımının öncüsü ve hümanist olan Diderot; zengin kiliseler kontrolünde bir endüstri olarak gördüğü Hıristiyanlık dinini reddetmiş ve birçok aşırı dincinin saldırılarına uğramıştır.

Diderot 1784 yılında Fransa'da ölmüş, Saint-Roche Kilisesi'ne gömülmüştür.

Denis Diderot'un Ünlü Sözleri

- Yalanın faydası bir defa içindir, gerçeğin faydası ise sonsuz ve ölümsüz.

- İnsanı taş yada kırık kalpli yapan bu dünyadan gidiyorum. Beni nereye gömerlerse gömsünler.

- Güler yüzle söylenen bir yalanı bir anda yuttuğumuz halde, acı gerçeği ancak damla damla yutarız.

- İnsan, hayatının dörtte üçünü yapamayacağı şeylerle geçirir.

Denis Diderot'un Kitapları

- Essai sur le mérite et la vertu (Haketme ve yeti üzerine), Shaftesbury tarafından yazılmış Diderot tarafından Fransızca'ya çevrilmiş ve notlandırılmıştır (1745)

- Pensées philosophiques (Felsefi Düşünceler, deneme (1746)

- La promenade du sceptique (Kuşkucu gezintiler), (1747)

- Les bijoux indiscrets, roman (1748)

- Lettre sur les aveugles à l'usage de ceux qui voient (Görenler için körler hakkında mektup), (1749)

- L'Encyclopédie (Ansiklopedi), (1750-1765)

- Lettre sur les sourds et muets (Sağır ve dilsizler hakkında mektup), (1751) - Pensées sur l'interprétation de la nature (Doğanın yorumlanması üzerine düşünceler), deneme (1751)

- Le fils naturel (Doğanın çocuğu),(1757)

- Entretien sur le fils naturel (Doğanın çocuğu hakkında konuşma), (1757)

- Salons, critique d'art (Salonlar, sanat eleştirisi), (1759-1781)

- La Religieuse (Dindar kadın), roman (1760)

- Le neveu de Rameau (Rameau'nun yeğeni, diyalog (1761 ?)

- Lettre sur le commerce des livres (Kitapların ticareti hakkında mektup)(1763)

- Mystification ou l’histoire des portraits (Mistifikasyon ya da portreler tarihi), (1768)

- Entretien entre D'Alembert et Diderot (Diderot'yla D'Alembert'in tartışması) (1769)

- Le rêve de D'Alembert (D'Alembert'in rüyası), dialogue (1769)

- Suite de l'entretien entre D'Alembert et Diderot (D'Alembert Diderot tartışmasının devamı), (1769)

- Paradoxe sur le comédien (Oyuncu hakkındaki paradoks), (1769 ?)

- Apologie de l'abbé Galiani (Peder Galiani'nin övgüsü) (1770)

- Principes philosophiques sur la matière et le mouvement (Madde ve hareket hakkında felsefi ilkeler), deneme (1770)

- Entretien d'un père avec ses enfants (Bir babanın çocuklarıyla konuşması)(1771)

- Jacques le fataliste et son maître (Kaderci Jacques ve Efendisi), roman (1771-1778)

- Supplément au voyage de Bougainville (Bogainville seyahatine ek), (1772)

- Histoire philosophique et politique des deux Indes (İki Hindistan'ın felsefi ve politik tarihi), Raynal'le birlikte (1772-1781)

- Voyage en Hollande (Hollanda seyahati),(1773)

- Eléments de physiologie (Fizyolojinin temelleri), (1773-1774)

- Réfutation d'Helvétius (Helvetius'a reddiye), (1774)

- Observations sur le Nakaz (Nakaz üzerine gözlemler),(1774)

- Essai sur les règnes de Claude et de Néron (Claudius ve Neron'un iktidar dönemleri hakkında), (1778)

- Lettre apologétique de l'abbé Raynal à Monsieur Grimm (Peder Raynal'ın Bay Grimm hakkında övgü mektubu)(1781)

- Aux insurgents d'Amérique (Amerika isyancılarına) (1782)

- Salons (Salonlar)

Denis Diderot'un Romanları

- Les Bijoux indiscrets - 1748
- La Religieuse - 1760
- Rameau'nun Yeğeni - 1762
- Jacques Le Fataliste et son Maître - 1765
- Supplément au Voyage de Bougainville - 1774

Kafadar · #1 (**permalink**) 01-12-2011, 00:18

Diderot, zengin bir bıçakçının oğludur.Babasının isteğine uyarak düzenli bir meslek tutacağı yerde, felsefeden, matematiğe ve anatomiye kadar, severek ilgilendiği konularla uğraştı.. Tercümeler yapıp yergi yazıalrı yazarak geçimini sağlayan Diderot, anne toinette isimli bir çamaşıcı kızl evlendi. .
Cesur görüşleri ile hükümeti tedirgin eden ' filozofça düşünceler' isimli kitabı ile yazarlar arasında kazandığı ün, Encyclopedienin yayınlaması üzerine büsbütün genişledi..Yayın evi sahibi le breton ansiklopedinin yayın işinin yönetimini daha 1945 te diderot ya vermişti..1772 ye kadar çalışmalarının büyük kızmının kapsayan bu büyük iş diderotnun birçok kitap yazmasına engel olmadı.. Açık saçık bir roman olan'sır tutmayan mücevherler' ve 'körler üstüne mektup' isimli felsefe denemeleri yazdı. Bu kitap yüzünden üç ay cezaevinde yattı. Daha sonra 'sağır ve dilsizler üstüne mektup' ve 'tabiatın yorumu üstüne düşünceler' ile iki de dram yazdı; 1771 de oynanmış olan piç ve 1761 de oynanan aile babası. Bunlar4a tiyatro sanatı ile ilgili düşüncelerini anlatan iki bölüm ekledi; 'piç oyunu üstüne konuşmalar' ve 'dram sanatı üstüne konuşmalar'.

1759 dan 1781 e kadar salonlarda açılan resim sergileri üstüne sanat tenkitleri yazdı. Binbir güçlükle Encyclopedie yi tamamladıkdan sonra Rusya yolculuğuna çıktı.
Katerina ll. 1773 ten beri onu Rusya ya çağırıyordu. Rusya da 7 ay kaldı. falan filan diye uzar gider bu, parmaklarım yoruldu yav..

Çağının okurları için Diderot 'filozof kafalı' bir adam, yönettiği Encyclopedie nin sembolü, seçkin bir konuşmacı, ateşli ve taşkın duygular esinleyen bir düşünce öncüsüydü.
Çevresindekileri kolayca etkiler, onları tesiri altına alırdı; voltaire ona'her şeyin dostu'anlamına gelen 'pantophile'adını takmıştı. Romanları özellikle Rameau'nun yeğeni, kitapları arasında en kalıcı olanlarıdır.
Kişiler yaratmak, bir olayı geliştirmek konusunda bir ustalığı yoktur, ama gerçek hayattan aldığı bir sahneye yergici zekasını, derin görüşlerini, taşkın duygularını katarak canlandırmayı bilmiştir.

Diderot nun kitapları, onun kişiliğini yansıtır. Kusursuz değildir ama, iyi yürekli bir insandır; sabırlı bir koca, eşsiz bir baba, patavatsızlığa varacak kadara değerbilir bir arkadaştır. Kişiliğinde açık sözlülükle saflık, şüphecilikle coşku birbirine karışır.
Yazımızı diderot e ait güzel biz söz ile noktalayalım;

'Insanlar hep birinin peşinden koşarlar, ama dönüp kendi peşinden koşanlara hiç bakmazlar'...

Demek ki arada durup soluklanmalı, dönüp arkasına bakmalı insan..