Amerikanın, (belki de dünyanın) Sonu (!)

Doğa olayları çok uzun süreçlerde meydana gelen değişimler oldukları için,biz insanlar daima güven içinde olduğumuzu düşünürüz. Ancak jeolojik açıdan bu pek doğru değildir çünkü bazı jeolojik olaylar dünyada pek çok şeyi tamamen değiştirmiştir. Örneğin bütün dinozor türlerinin bir meteor ile yok olduğunu sanırız genelde, ancak bu büyük çarpışmadan önce dünyanın bir bölgesindeki tüm canlı türlerinin yok olmasına bir volkanik patlama neden olmuştur. Olur böyle şeyler o bölgedeki dinolar ölmüş demek ki diyebilirsiniz, ancak bu olur şey sanıldığı ölçülerde bir volkanik patlama değil, bir kıtayı bazen de tüm gezegeni buzul çağına sokabilecek kapasitede, meteor çarpmasına benzer etkileri olan ve püsküren molozların kıtalardan kıtalara meteor gibi yağdığı bir volkanik patlamadır.

Bu oluşumlardan dünyada en büyüklerinin çoğunluğu da amerika kıtasında olmak üzere 10 civarı bulunur, en meşhur olanı da etrafında büyük bir göl ve dünyanın ilk milli parkının bulunduğu ABD deki Yellowstone kaldera sıdır.



Bu oluşum bir dağa hiç benzemez genelde kalderalar çöküntü havzaları biçimindedirler ve altında büyük bir magma odası bulunduğu için konik dağ oluşumları görülmez. Patladıkları zamanda neredeyse tüm kabuğu, yanardağın düdüklü tencere sübabından buhar fışkırtmasına benzemesine karşın, kaldera nın üzerindeki tüm katmanı düdüklü tencerenin iç basınçtan ötürü kapağı fırlatmasına benzer biçimde patlayabilir. Etkisi de normal bir volkanın binlerce mislidir bu nedenle.

Neyseki bunlar çok uzun aralıklarla patlarlar çünkü içerideki magma alanı geniş olduğu için, magmanın yüzeye yaptığı basıncın patlama eşiğine erişmesi de uzun bir zaman almaktadır. Lakin Yellowstone kalderası en son 640 bin yıl önce olmak üzere son 2,1 milyon yıldır 3 defa patlamıştır. Ortalama 700 bin yılda bir patlıyor dersek, 640 bin yıldan sonra çok da olanaksız bir olasılık sayılmaz.
Ayrıca yapılan ölçümlere göre bölgedeki yükselme 1923 den beridir 2004 den beri rekor düzeyde 30 ayda 20 cm yükselmiştir.

Bazı teorilere göre 75 000 yıl önceki Toba gölü kalderasının (Endonezya/Sumatra)şiddetli patlaması sonucu volkanik kış tüm dünyayı kaplamış, volkanik kış ve kül tabakası nedeniyle bitkilerin ve hayvanların bir çoğu ölürken insan nüfusu da milyonlardan binlere kadar düşmüştür. Bu denli şiddetli bir patlama son 25 milyon yılda bir defa olmuş olmasına rağmen (2800 km küp moloz göğe saçılmış) daha az şiddetle 640 bin yıl önce patlayan Yellowstone kalderası daha hafife alınamaz. (1000 km küp moloz) 27 milyon yıl önce patlayan gene amerikadaki La Garita kalderasının volkanik kışa neden olan 75 bin yıl önceki Toba kalderasındaki patlamadan neredeyse iki kat fazla moloz püskürtmüş olduğunu (5000 km küp moloz) ve yine 2,1 milyon yıl önce Yellowstone un 2500 km küp moloz püskürtmüş olduğunu düşünürsek, yellowstona patladığında şiddetinin öngörülebilir olmayacağını da tahmin etmek pek zor değil. Lakin Yellowstone La Garita dan da daha büyüktür gerek alan, gerek altındaki magma miktarı açısından. Son dönemde tüm dünyada artan jeolojik etkinliğin gösterdiği sıkıştırmalarda, felaketin adreslerinden birini gösterdiği belirtiler nedeniyle Yellowstona yapmıyor değil.

Unutmadan, bu tür global doğal felaketleri önceden tespit edebilmenin veya engellemenin bir yolu yok. Canlılar için felaket, dünya için olağan hareketler bunlar.

iyi olurdu yahu modern çağın ilk süpervolkanını "yaşamış" olurduk.
avcı toplayıcı sistemde kalmalıydık . böyle bir patlamayla bütün insanlar yok olmazsa ve toba patlamasındaki gibi 2-3k insanla insanlık tekrar kurulursa -bilim kurgu filmi gibi- teknoloji falan yok olur hep.sonra baştan kur,geliştir, sonra tekrar baştan, tekrar baştan. kısır döngü. insan ırkını yok etmek. bu çok iyi . doğa bizi yenecek.

İyi mi olurdu pek emin değilim ama, insan kibirinin doğayı ısrarla yok etmekte inat ettiği bu gri çağda kara bulutlarla insanlığı aciz bırakan doğanın en kontrolsüz ataklarının animasyon görüntüleri bile insanda pozitif heyecan yaratmıyor da değil doğrusu.

"Kara bulutlarla insanlığı aciz bırakan doğanın en kontrolsüz ataklarının animasyon görüntüleri" uzaktan bakınca insanda pozitif heyecan yaratabilir....ancak o gün gelirse yaşanacak heyecanın yanında hiç kalır. Yellowstone patlarsa burada hiçbir şansımız yok wayşe, son kubarı sarıp içecek vakit bile olmaz....
Belki de orta-doğunun Kaliforniya'ya yeğleneceği tek durum Hayal etmesi bile zor...

Ortadoğuyu yeğlemektense en kötü ortadoğu mantığına sığınmak daha iyi o zaman. Olay da şu: Patlamaz, patlamaz. Böyle bir olguya karşı biz insanların diyebileceği tek şey bu, bilim ölçüm vs de bir yere kadar ve kısa ömrün felaket olasılığına karşı varolan atış şansından faydalanmak en kolayı. Normal bir volkan da değil ki, önceden belirti versin duman falan, resmen aniden patlıyor bunlar sanırım öyle titretip titretip sonradan püskürmüyorlar. Aniden patlamasa da, kaçacak yer baya uzakta, animasyondaki gibi kara bulutlara yakalanırsın kaçarken. Uzaktan heyecanlı evet, yakından pozitif kısmı kalmaz pek o heyecanın can burnundayken insanın Ama garip işte insan bazen doğa bişi yapsın bize bi ayar çeksin falan diyor. Ondan sonra kalan sağlar da düşünsün timsahların bulunduğu nehirden geçmekte inat eden bilinçsiz zebralar mı zekiymiş sen mi zekisin, hangi kudretli kollayıcı güç senin kıçını kurtaracakmış, neymiş o kadar farkın bir kendine gel, mütevazi ol ey insanoğlu falan )