Birlikte Evrim

“Birlikte evrim” (coevolution) terimi iki veya daha fazla türün karşılıklı olarak birbirlerinin evrimini etkilediği durumlar için kullanılır. Örneğin bir bitkinin morfolojisinde (biçiminde, yapısında) oluşan evrimsel bir değişim, bu bitkiyle beslenen otçul bir hayvanın morfolojisinde değişime neden olabilir. Bu değişim de bitkinin evrimini etkileyebilir ve bitkinin evrimi de otçul hayvanı etkileyebilir. Bu böyle sürüp gider.
Birlikte evrimin, yakın ekolojik etkileşim içinde olan farklı türlerde olması muhtemeldir. Bu yakın ekolojik ilişkiler şunlardır:

• Avcı/av ve parazit/konak
• Rekabet içinde olan türler
• Karşılıklı yardımlaşmaya dayalı (mutual) yaşayan türler

Bitkiler ve böcekler, klasik bir birlikte evrim durumu temsil etmektedir. Birçok bitki ve bu bitkilerin tozlaşmasını sağlayan böcekler birbirlerine o kadar bağlıdırlar ve ilişkileri o kadar özeldir ki biyologların, ikili (bitki ile böcek) arasındaki “eşleşmenin” birlikte evrim sürecinin sonucu olduğunu düşünmek için iyi nedenleri vardır.
Ama tozlaşma işin içine girmediğinde bile bitki ve böcekler arasında özel “eşleşmeler” görebiliyoruz. Bazı Merkezi Amerika akasya türlerinin içi boş dikenleri ve yapraklarının sapının dibinde nektar salgılamaya yarayan delikler vardır (yandaki şekilde görüldüğü gibi). Bu için boş dikenler bitkinin nektarını içen bazı karınca türleri için özel bir yuva yeridir. Ama karıncalar bitkiden sadece faydalanmazlar, aynı zamanda akasyayı otçul hayvanlara karşı korurlar.
Bu sistem muhtemelen birlikte evrimin eseridir. Eğer bitkinin evrimi karıncalar tarafından etkilenmemiiş olsaydı için boş dikenler ve nektar delikleri evrimleşmeyecekti. Karıncalarda ise evrimleri bitki tarafından etkilenmemiş olsaydı otçul hayvanlara karşı savunma davranışları evrimleşmeyecekti.
[Bu yazı Berkeley Üniversitesi'nin Evrim sayfasındaki Coevolution maddesinin çevirisidir. İtalikli kısımlar çevirenin notlarıdır.]

evrimteorisi.org