başka bir forumda yazdığım bir cümleyi eklemek istiyorum buraya: "kapitalizmin alet çantasında birçok alet mevcuttur. en çok işine yarayan iki alet ise din ve milliyetçiliktir".

açıkçası, radikal dinciliğin her şeklinin giderek yükseldiği, milliyetçiliğin, daha doğrusu faşizmin tırmanışa geçtiği bir dönemde, kapitalizmin sonu pek görünmüyor. yok olacağından değil ama daha ne kadar vahşileşebileceğinden konuşmak daha olası gibi.

her türlü karanlığa sadece bilim, sanat ve felsefe kafa tutabilir. sanattan bugün dünya nüfusunun ne anladığı ortada, felsefe çağı ise çoktan bitti. artık sadece bebeklerin felsefe yaptığı söylenir, etrafını tanımak için durup bakan sadece onlar var. ama onlara da çocuk olur olmaz milliyetçi kimlikleri ve tanrıları tanıtılıyor. böylece onlar kafa yormanın boş olduğunu, dünyanın zaten bir senaryosu olduğunu görüp sürüye katılıyorlar. bilim ise, sessiz sedasız mücadelesini sürdürüyor. son dönemde national geographic channel'da yayınlanan din belgeselleri, dinlere resmen kafa tutuyor. yazılan bir sürü kitap, makale de öyle. bunu anlatan şarkılar, filmler ve düşünceler de var. sayısı hiç de az değil.

ama az olan, bunlara kulak kabartacak olan insan sayısındaki azlık. giderek de azalmakta. kapitalizmi, öncelikle din ve milliyetçiliği yok ederek ortadan kaldırabilirsiniz. ama süreç tam ters istikamette işliyor.

dondurmam gaymak filminde sıklıkla geçen bir cümle vardı: "bir cinnet herşeyi çözer." diye. MAALESEF, bence şu noktaya geldik: bir küresel ısınma, ardından bir buzul çağı herşeyi çözer. evrim, belki de yeni düzenini bir sonrakinde daha uyumlu bir şekilde kurar. umarım öyle olur.