heraklit,heraklit kabilmi akar suya vurmak kilit. demiştir şiirinde nazım hikmet.kim tartışabilirki ilerlemenin soyut olduğunu.Biz basit insanlar bilimin sonuçsuz olduğunu ,yine kendiside bir madde olan beynin ürettiği düşüncelerle sürece karşı çıkmanın,evrimin olmadığını,yaşanmadığını,söyleyebiliyorlar.bilinci oluşumu ve gelişimini belirleyen şey toplumsal varlıkların ve üretim ilişkilerinin gelişmişliğidir.Bunun sonucudurki bilim ,sanat kültür ve ekonomideki zenginlikler insanın maddi gelişmişliğine yol açar.bu tarihsel süreçte rol alan insanların edinimleri ınsanlığın genel gelişimi için kullanılır.Burda önemli olan ruhani tavır değil genel geçer sorunlara maddi yaklaşımlardır.