insanoğlunun tanrıyla hesaplaşabilme
yeteneği, yani vicdanı. gerçi vicdan da bizi acılardan ve ölüm
korkusundan geçirir, çaresizliğe ve suça götürür, ama aynı zamanda o
dayanılmaz, yalnızlık kokan anlamsızlıktan kurtulmamızı sağlar,
anlamın ve sonsuzluğun bağlantılarına kavuşturur. vicdan dediğimiz
şeyin ahlakla, yasalarla hiçbir ilintisi yoktur, onlarla en korkunç,
en öldürücü karşıtlıklar içersine girebilir, ama öte yandan sonsuz
denecek kadar güçlüdür, bencillikten, gururdan daha güçlüdür.