vicdani ret hakkını doğuran durumdan hiç birisi, askerliğin zorunlu olduğu ülkelerde geçerli değildir. bütün bu nedenler keyfi nedenler olarak görülürler. ancak uluslararası kurallar çerçevesinde belirlenmiş hukuki dayanaklar içinde vicdani ret, bir haktır. öyleyse vicdani ret hakkını değil vermek, verilmesini savunmanın bile suç teşkil ettiği bir ülkede, insan hakları mahkemesinin vicdani ret hakkıyla ilgili yaptığı uygulamaları nedeniyle bu ülkeyi mahkum etmesi gayet doğal iken, bu uygulamaların nedenleri hakkında incelikli görünen bir tartışmaya girmek de son derece abestir.